Çocuğum yalnız yatınca öksürüyor
Yatınca öksürmesi tek başına reflü ya da astım demek değildir. Nefesi rahatsa tıkalı burnunu nazikçe temizleyin; sigara dumanı ve oda kokusunu uzaklaştırın. Bebekte yastıkla yükseltme yapmayın. Yeni hırıltıda bugün, belirgin nefes güçlüğünde hemen yardım alın.
Aşağıdaki sorularla çocuğunuzun durumuna göre ilk adımı ve ne zaman yardım almanız gerektiğini gözden geçirebilirsiniz.
Yazan: Dr. Mustafa Burak SevenÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı · Acıbadem Bodrum HastanesiSon güncelleme (dil ve anlatım):
Önce kontrol edelim: şu anda acil bir belirti var mı?
Bir tanesi bile varsa “Evet”i seçin.
- Nefes alamıyor, belirgin zorlanıyor veya boğuluyor.
- Dudakları ya da yüzü morarıyor.
- Uyandıramıyorsunuz veya size normal tepki vermiyor.
- Havale / nöbet devam ediyor.
Bunu nasıl anlayacağım?
Nefes alırken kaburgaların altında içeri çekilme, inleme veya nefes duraklaması dikkat gerektirir. Uyanıklığını kontrol etmek için seslenin ve hafifçe dokunun; sarsmayın. Nefesinden veya tepkisinden emin değilseniz aşağıdaki belirsizlik seçeneğini seçin; açıklamayı tamamlamak için yardım istemeyi geciktirmeyin.
Bu soru dahil en fazla 7 kısa soru kaldı. Yanıtınıza göre daha erken tamamlanabilir.
Genel bilgilendirmedir; tanı koymaz, ilaç dozu belirlemez. Hekiminizin kişisel bakım ve acil başvuru planı önceliklidir.
Bağlantı yalnızca konuyu açar; yanıtlarınız paylaşılmaz.
İsim ve iletişim bilgisi istenmez. Yanıtlarınız bu sayfada kalır; yenilediğinizde veya kapattığınızda silinir.
Karar akışını metin olarak oku
Bu bölüm tüm olası yolları gösterir. Her sonuç yalnızca o sonuca yönlendiren yanıtlar için geçerlidir. Acil belirti varsa evdeki adımları denemeden yardım alın.
Önce kontrol edelim: şu anda acil bir belirti var mı?
- Nefes alamıyor, belirgin zorlanıyor veya boğuluyor.
- Dudakları ya da yüzü morarıyor.
- Uyandıramıyorsunuz veya size normal tepki vermiyor.
- Havale / nöbet devam ediyor.
Nefes alamama veya belirgin nefes güçlüğü, dudaklarda/yüzde morarma, uyandırılamama ya da normal yanıt vermeme, devam eden havale veya nefes almayı engelleyen boğulma.
Nasıl anlayabilirim? Nefes alırken kaburgaların altında içeri çekilme, inleme veya nefes duraklaması dikkat gerektirir. Uyanıklığını kontrol etmek için seslenin ve hafifçe dokunun; sarsmayın. Nefesinden veya tepkisinden emin değilseniz aşağıdaki belirsizlik seçeneğini seçin; açıklamayı tamamlamak için yardım istemeyi geciktirmeyin.
- Evet, bunlardan biri var → Rehberi bırakın, 112’yi arayın.
- Hayır, hiçbiri yok → Bebeğiniz 3 aydan küçük mü ve ateş ya da düşük vücut sıcaklığı kuşkusu var mı?
- Nefesinden veya uyanıklığından emin değilim → Nefes veya bilinç belirsizliğinde beklemeyin.
Bebeğiniz 3 aydan küçük mü ve ateş ya da düşük vücut sıcaklığı kuşkusu var mı?
3 aydan küçük bebekte 38 °C ve üzeri, 36 °C altı veya ölçemeseniz de ateş kuşkusu: diğer soruları beklemeyin.
- Evet, 3 aydan küçük ve bu durumlardan biri var → Küçük bebekte şimdi çocuk acile başvurun.
- Hayır; bu yaş ve sıcaklık durumu birlikte yok → Aşağıdakilerden herhangi biri var mı?
- 3 aydan küçük, sıcak hissediyorum ama ölçemedim → Küçük bebekte şimdi çocuk acile başvurun.
Aşağıdakilerden herhangi biri var mı?
- Aniden boğulur gibi başlayan öksürük.
- Nefes alırken göğüste içeri çekilme.
- Nefes almakta zorlanma.
Yabancı cisim ihtimalinde sakinleşmesini yeterli kabul etmeyin.
Nasıl anlayabilirim? Göğüste çekilme: nefes alırken kaburgaların altındaki veya arasındaki derinin içeri doğru çekilmesidir. Belirgin nefes güçlüğünde yardım istemeyi geciktirmeyin.
- Evet, en az biri var → Beklemeyin: şimdi acil değerlendirme
- Hayır, hiçbiri yok → Yaş ve beslenme nasıl?
- Emin değilim → Beklemeyin: şimdi acil değerlendirme
Yaş ve beslenme nasıl?
Küçük bebek ve beslenme sorunu daha erken değerlendirilir.
- 3 aydan küçük ve 38 °C veya üstü ateş → Beklemeyin: şimdi acil değerlendirme
- 3 aydan küçük / beslenme azaldı → Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
- Daha büyük; içmesi olağan → Şu anda hırıltı veya yeni başlayan ıslık benzeri solunum sesi var mı?
- Emin değilim → Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
Şu anda hırıltı veya yeni başlayan ıslık benzeri solunum sesi var mı?
Belirgin nefes güçlüğü, göğüste çekilme veya morarmada 112; bunlar olmadan mevcut/yeni hırıltıda aynı gün değerlendirme gerekir.
Nasıl anlayabilirim? Göğüste çekilme: nefes alırken kaburgaların altındaki veya arasındaki derinin içeri doğru çekilmesidir. Belirgin nefes güçlüğünde yardım istemeyi geciktirmeyin.
- Evet, şu anda var veya yeni başladı → Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
- Hayır, şu anda yok → Öksürüğün gidişatı ve geçmişi nasıl?
- Emin değilim → Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
Öksürüğün gidişatı ve geçmişi nasıl?
Yeni kötüleşmeyi, değişmeden uzun süren öksürükten ayrı değerlendirin.
- Yeni/artan solunum yakınması, ateşle kötüleşme veya beslenme azalması var → Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
- Şu an stabil; üç haftayı geçti veya geçmişte tekrarlayan hırıltı/koşarken öksürük/gece uyanmaları var → Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
- Üç haftadan kısa; düzeliyor, eski tekrarlayan yakınma yok → Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
- Emin değilim → Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
Çocuğun kişisel acil planı varsa onu uygulayın. Kanser tedavisinde ateş veya yeni hastalık belirtisinde şimdi acil değerlendirme gerekir.
- Kanser tedavisi alıyor; ateşi var veya yeni hastalık belirtisi başladı → Kanser tedavisinde yeni hastalık belirtisini bekletmeyin.
- Önemli kalp/akciğer hastalığı, bağışıklık baskılanması veya özel acil planı var → Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
- Hayır / yeni bir hastalık belirtisi yok → Uyku öncesi burun ve ortam bakımını deneyin
- Yeni belirti var; özel riskinden emin değilim → Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
Çocuğun kişisel acil planı varsa onu uygulayın. Kanser tedavisinde ateş veya yeni hastalık belirtisinde şimdi acil değerlendirme gerekir.
- Kanser tedavisi alıyor; ateşi var veya yeni hastalık belirtisi başladı → Kanser tedavisinde yeni hastalık belirtisini bekletmeyin.
- Önemli kalp/akciğer hastalığı, bağışıklık baskılanması veya özel acil planı var → Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
- Hayır / yeni bir hastalık belirtisi yok → Yeni hırıltı veya kötüleşmeyi bugün değerlendirelim
- Yeni belirti var; özel riskinden emin değilim → Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
Son kontrol: yeni belirtiyle birlikte özel bir sağlık riski var mı?
Çocuğun kişisel acil planı varsa onu uygulayın. Kanser tedavisinde ateş veya yeni hastalık belirtisinde şimdi acil değerlendirme gerekir.
- Kanser tedavisi alıyor; ateşi var veya yeni hastalık belirtisi başladı → Kanser tedavisinde yeni hastalık belirtisini bekletmeyin.
- Önemli kalp/akciğer hastalığı, bağışıklık baskılanması veya özel acil planı var → Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
- Hayır / yeni bir hastalık belirtisi yok → Tekrarlayan gece öksürüğünü birkaç gün içinde görüşün
- Yeni belirti var; özel riskinden emin değilim → Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
Uyku öncesi burun ve ortam bakımını deneyin
- Hazır, ilaç içermeyen serum fizyolojik, yumuşak mendil ve gerekiyorsa temiz aspiratör hazırlayın. Ellerinizi yıkayın.
- Bebekte her burun deliğine 1 damla serum fizyolojik koyun; salgı yumuşayınca yalnız burun girişinden nazikçe çekin. Büyük çocukta ürünün yaşa uygun talimatını izleyip burun deliklerini sırayla, hafifçe sümkürmesini isteyin.
- Uyku odasından tütsü, oda kokusu ve sigara dumanını uzaklaştırın; hava almak için pencereyi güvenle açın.
- Bebeği sırtüstü, düz ve sert yatakta yatırın; yastık, yükseltici veya yatak eğimi eklemeyin.
- Uykuya geçmeden birkaç küçük yudum içecek sunun; öksürük yüzünden durmadan kalkıyorsa uyku kaybını ve başlangıç tarihini muayenede söyleyin.
Takip: 2–3 gecede düzelmiyorsa kontrol planlayın; yeni hırıltı/ateşle kötüleşme veya içememede bugün başvurun.
Beklemeyin: şimdi acil değerlendirme
- Morarma, zor uyandırılma veya belirgin nefes güçlüğü varsa 112’yi arayın; çocukla kendi başınıza yola çıkmayın.
- Bu belirtiler yoksa da seçtiğiniz durum için şimdi en yakın acil servise başvurun; uygun randevu saatini beklemeyin.
- Olayın ne zaman başladığını ve öncesinde beslenme, boğulur gibi olma veya başka bir belirti olup olmadığını sağlık ekibine söyleyin.
Takip: Şimdi yardım alın; çevrim içi yanıt veya ertesi sabahı beklemeyin.
Yeni hırıltı veya kötüleşmeyi bugün değerlendirelim
- Bugün çocuk hekimi, aile hekimi veya uygun sağlık birimiyle iletişim kurun; gün içinde değerlendirme sağlanamıyorsa acile başvurun.
- Uyanıkken rahat ettiği pozisyonda dinlendirin; bebeği uykuya yatırırken düz-sırtüstü yatışı koruyun.
- Nefesi rahatken küçük yudumlar sunun; kendinize ait öksürük ilacı/inhaleri vermeyin, varsa çocuğun yazılı solunum planını ekibe gösterin.
- Hırıltının başlangıcını, gece uyanmalarını ve varsa önceden verilen solunum planını paylaşın.
Takip: Bugün görüşün; belirgin nefes güçlüğü, morarma veya zor uyandırılmada beklemeden 112.
Tekrarlayan gece öksürüğünü birkaç gün içinde görüşün
- Birkaç gün içinde çocuk hekimi/aile hekimi görüşmesi ayarlayın; belirlenen tarihe kadar aşağıdaki bakımı uygulayabilirsiniz.
- Bebekte her burun deliğine 1 damla serum fizyolojik koyun; salgı yumuşayınca yalnız burun girişinden nazikçe çekin. Büyük çocukta ürünün yaşa uygun talimatını izleyip burun deliklerini sırayla, hafifçe sümkürmesini isteyin.
- Uyku odasından sigara, tütsü ve oda kokusunu çıkarın; bebekte yatak eğimi/yastık kullanmayın.
- Bugün bir kısa not tutun: öksürük yatınca mı, koşunca mı artıyor; gece uyandırıyor mu? Yeni hırıltı veya kötüleşmede planlı günü beklemeyin.
Takip: Birkaç gün içinde görüşün; yeni ateşle kötüleşme, beslenememe veya nefes sorunu gelişirse aynı gün değerlendirme alın.
Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
- Kişisel acil planı şimdi uygulayın; planda daha erken başvuru varsa beklemeyin.
- Takip ekibini şimdi arayın. Bugün değerlendirme sağlanamıyorsa uygun acil servise başvurun.
- Hazır, ilaç içermeyen serum fizyolojik, yumuşak mendil ve gerekiyorsa temiz aspiratör hazırlayın. Ellerinizi yıkayın.
- Bebekte her burun deliğine 1 damla serum fizyolojik koyun; salgı yumuşayınca yalnız burun girişinden nazikçe çekin. Büyük çocukta ürünün yaşa uygun talimatını izleyip burun deliklerini sırayla, hafifçe sümkürmesini isteyin.
- Uyku odasından tütsü, oda kokusu ve sigara dumanını uzaklaştırın; hava almak için pencereyi güvenle açın.
- Bebeği sırtüstü, düz ve sert yatakta yatırın; yastık, yükseltici veya yatak eğimi eklemeyin.
- Uykuya geçmeden birkaç küçük yudum içecek sunun; öksürük yüzünden durmadan kalkıyorsa uyku kaybını ve başlangıç tarihini muayenede söyleyin.
Takip: Bugün sağlık değerlendirmesi alın. Kendi acil planınızın gerektirdiği daha erken başvuruyu ertelemeyin.
Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
- Kişisel acil planı şimdi uygulayın; planda daha erken başvuru varsa beklemeyin.
- Takip ekibini şimdi arayın. Bugün değerlendirme sağlanamıyorsa uygun acil servise başvurun.
- Bugün çocuk hekimi, aile hekimi veya uygun sağlık birimiyle iletişim kurun; gün içinde değerlendirme sağlanamıyorsa acile başvurun.
- Uyanıkken rahat ettiği pozisyonda dinlendirin; bebeği uykuya yatırırken düz-sırtüstü yatışı koruyun.
- Nefesi rahatken küçük yudumlar sunun; kendinize ait öksürük ilacı/inhaleri vermeyin, varsa çocuğun yazılı solunum planını ekibe gösterin.
- Hırıltının başlangıcını, gece uyanmalarını ve varsa önceden verilen solunum planını paylaşın.
Takip: Bugün sağlık değerlendirmesi alın. Kendi acil planınızın gerektirdiği daha erken başvuruyu ertelemeyin.
Özel sağlık riskinde bugün değerlendirme alın.
- Kişisel acil planı şimdi uygulayın; planda daha erken başvuru varsa beklemeyin.
- Takip ekibini şimdi arayın. Bugün değerlendirme sağlanamıyorsa uygun acil servise başvurun.
- Birkaç gün içinde çocuk hekimi/aile hekimi görüşmesi ayarlayın; belirlenen tarihe kadar aşağıdaki bakımı uygulayabilirsiniz.
- Bebekte her burun deliğine 1 damla serum fizyolojik koyun; salgı yumuşayınca yalnız burun girişinden nazikçe çekin. Büyük çocukta ürünün yaşa uygun talimatını izleyip burun deliklerini sırayla, hafifçe sümkürmesini isteyin.
- Uyku odasından sigara, tütsü ve oda kokusunu çıkarın; bebekte yatak eğimi/yastık kullanmayın.
- Bugün bir kısa not tutun: öksürük yatınca mı, koşunca mı artıyor; gece uyandırıyor mu? Yeni hırıltı veya kötüleşmede planlı günü beklemeyin.
Takip: Bugün sağlık değerlendirmesi alın. Kendi acil planınızın gerektirdiği daha erken başvuruyu ertelemeyin.
Küçük bebekte şimdi çocuk acile başvurun.
- 3 aydan küçük bebekte bu sıcaklık bulgusu için şimdi çocuk acile gidin; ateş düşürücünün etkisini beklemeyin.
- Yaşını, ölçtüğünüz dereceyi, ölçüm yerini ve varsa verdiğiniz ilacı söyleyin. Ölçüm yapamadıysanız bunu belirtin.
- Morarma, nefes güçlüğü veya zor uyandırılma varsa 112’yi arayın.
Takip: Şimdi acil değerlendirme. Randevu veya çevrim içi mesaj yanıtını beklemeyin.
Kanser tedavisinde yeni hastalık belirtisini bekletmeyin.
- Kişisel acil başvuru planını uygulayarak şimdi acil değerlendirmeye gidin.
- Tedavi ekibine haber verin; ulaşamamak başvuruyu geciktirmesin.
- Ateş ölçümünü ve kullandığı ilaçları söyleyin. Nefes veya bilinç sorunu varsa 112’yi arayın.
Takip: Şimdi değerlendirme; kanser tedavisinde ciddi enfeksiyon hızla ilerleyebilir.
Rehberi bırakın, 112’yi arayın.
- Çocuğun yanından ayrılmayın; mümkünse başka bir yetişkinden yardım isteyin.
- 112’ye çocuğun yaşını, gördüğünüz belirtiyi ve bulunduğunuz açık adresi söyleyin.
- Telefondaki sağlık görevlisinin yönlendirmesini izleyin. Bilinci kapalı veya nefes almakta zorlanan çocuğa ağızdan yiyecek, içecek ya da ilaç vermeyin.
Takip: Şimdi yardım isteyin. Online yanıtı veya randevu saatini beklemeyin.
Nefes veya bilinç belirsizliğinde beklemeyin.
- Çocuğun yanında kalın; nefes almakta zorlanıp zorlanmadığını ve size normal tepki verip vermediğini kontrol edin.
- Normal nefes aldığından veya normal yanıt verdiğinden emin değilseniz 112’yi arayıp gördüğünüz durumu anlatın.
- Yardım isterken bu rehberi tamamlamaya çalışmayın.
Takip: Acil değerlendirme için şimdi yardım alın.
Çocuklarda öksürük ve burun tıkanıklığı rehberlerinin tümü →
Kaynaklar ve kapsam
Bu akış genel bilgilendirme içindir. Çocuğun tüm bulgularını değerlendiremez; kesin tanı veya “tehlike yok” sonucu vermez. İlaç başlatma, kesme ve doz değişikliği için hekiminizin planını izleyin.
- NHS • Çocuklarda soğuk algınlığı ve öksürük ↗
- Seattle Children’s • Öksürük ↗
- AAP • Soğuk algınlığı için basit bakım ↗
- AAP • Burnu tıkalı bebekte güvenli uyku ↗
- NHS — Çocuklarda solunum güçlüğü belirtileri ↗
- Seattle Children’s • Serum fizyolojik ve nazik burun temizliği ↗
- NHS — Çocuklarda ateş ve küçük bebekte başvuru ↗
- NICE CG151 — Kanser tedavisinde enfeksiyon şüphesi ↗
Karar akışının kaynak tarihi: